درسنامه آموزشی تفکر و سبک زندگی کلاس هشتم
فعالیت 27: مهارتهای مصرف چیست؟

همهی ما نیازها و خواستههایی داریم. برای تأمین نیازها و خواستههای خود باید کالاها یا خدمات موردنیاز خود را از مغازهها، فروشگاهها، مؤسسات یا مراکز خدماتی خریداری کنیم. دانستن اینکه چگونه برای خریدن تصمیمگیری کنیم، از ما یک مصرفکنندهی عاقل میسازد.
مصرفکنندهی عاقل کیست؟
اگر شما یک مصرفکننده عاقل باشید:
- تفاوت بین نیاز و خواستههای خود را درک میکنید. نیاز چیزی است که بدون آن نمیتوانیم زندگی کنیم؛ مانند غذا، لباس، سلامتی، خانه، تحصیلات؛ اما خواسته چیزی است که میتوانیم از آن صرفنظر کنیم، مانند خرید یک تابلوی نقاشی.
- دربارهی خصوصیات کالایی که قصد خریدن آن را دارید، تحقیق میکنید و بعد دربارهی خریدن یا نخریدن آن تصمیم میگیرید.
- در خریدکردن با دیگران مشورت میکنید.
- به اندازهی توان مالی خود خرید میکنید.
- به اولویتها اهمیت میدهید و توجه میکنید که آیا نیازهای مهمتری دارید که باید پول خود را برای خرید آنها هزینه کنید یا برای خرید آنها در آینده، پسانداز کنید.
- ابتدا قیمت کالاهای مختلف را با هم مقایسه میکنید و بعد اقدام به خرید میکنید.
- به کیفیت کالا و خدمات توجه میکنید.
فعالیت 1 (بحث کلاسی) (صفحهی 152 کتاب درسی)
ضربالمثلهای زیر را بخوانید و در مورد آنها بحث کنید. در این ضربالمثلها چه درسهایی نهفته است؟
- هیچ گرانی بیحکمت نیست و هیچ ارزانی بیعلت نیست. (ایران)
- آنقدر پول نداریم که جنس ارزان بخریم. (انگلیس)
- فقرا بیشتر از ثروتمندان لباس میخرند. (آمریکا)
فعالیت 2 (بحث گروهی) (صفحهی 153 کتاب درسی)
چند نمونه از نتایج تصمیمگیری درست در خرید را بنویسید؛ مثال:
- یک کالای خوب و مورد نیاز را به قیمت مناسب میخریم.
چند نمونه از نتایج تصمیمگیری نادرست در خرید را بنویسید؛ مثال:
- احساس ناامیدی، فریب خوردن و عصبانیت در ما ایجاد میشود.
شش گام کلیدی در خریدن کالا و خدمات
مهم نیست که شما چه کالایی را میخرید؛ اما اگر شش گام زیر را در خریدن کالا و خدمات رعایت کنید، پشیمان نخواهید شد:
1- تصمیم بگیرید: عدهای در خریدن کالا مردّدند، گاه آن قدر فروشنده را اذیت میکنند که فریاد فروشنده درمیآید. آنها وقت زیادی را از فروشنده میگیرند، اما چیزی نمیخرند. ما حق نداریم که وقت زیادی را از یک فروشنده بگیریم.
2- مراکز خرید را شناسایی کنید: مغازهها، فروشگاهها یا مراکز خدماتی را از قبل شناسایی کنید و دربارهی آنها پرسوجو کنید. امروزه در شهرهای بزرگ برخی از فروشگاهها یا خیابانها در داشتن کالاهای خاصی شهرت دارند.
3- اطّلاعات لازم را دربارهی کالا یا خدمات مورد نیاز جمعآوری کنید: آیا این کالا، نیاز شما را برآورده میکند؟ آیا قیمت آن مناسب است؟ نظر دیگران دربارهی این نوع کالاها چیست؟ آیا این مرکز خدماتی کارش خوب است؟
4- جنس خوب را انتخاب کنید و از افراد مطمئن خرید کنید: جمعآوری اطّلاعات دربارهی کالا یا انصاف فروشنده و کیفیت کار به شما کمک میکند تا تصمیم عاقلانهتری بگیرید.
5- برنامهی خرید را به اجرا گذارید: از خود سؤال کنید که آیا پول کافی برای خرید دارم؟ آیا نیاز هست که با افراد دیگری مشورت کنم؟ آیا باید خرید خود را به عقب بیندازم؟
6- خرید خود را ارزیابی کنید: از خود سؤال کنید آیا من از پول خودم درست استفاده کردهام؟ آیا از خرید خود راضیام؟ آیا در خرید عجله به خرج دادم؟ اگر احساس کردید که خرید کالای موردنظر، کاملاً شما را راضی نکرده است، از تجربهی بهدست آمده برای خریدهای بعدی استفاده کنید.
فعالیت 3 (بحث کلاسی) (صفحهی 154 کتاب درسی)
1- میزان درآمد یا تعداد نفرات یک خانواده چگونه بر مصرف یک خانواده تأثیر میگذارند؟
2- تفاوت مصرف یک خانوادهی جوان با یک خانوادهی دارای چند فرزند چیست؟
3- منظور از حقوق مصرفکننده چیست؟
هزینه کردن پول برای خرید کالا آن هم بدون مشورت اعضای خانواده یا همسر میتواند به ایجاد فشار روانی و اختلاف در خانواده منجر شود. حتی اگر چیزی را بخرید که همه اعضای خانواده از آن بهرهمند شوند یا اینکه قصد شما خوشحال کردن سایر اعضای خانوادهی خود باشد. پیامد منفی خرید بدون مشورت موجب از بین رفتن لذت خرید میشود.

فعالیت 4 (انتخابی) (صفحهی 155 کتاب درسی)
یک خانواده در مصرف کالا و خدمات چه نکاتی را باید رعایت کند؟
فعالیت در منزل (صفحهی 155 کتاب درسی)
به انتخاب خود به یکی از سؤالات زیر پاسخ دهید.
1- یک خانواده چگونه میتواند از هدردادن پول خود جلوگیری کند؟
2- یک خانواده چگونه میتواند درآمد خود را به روش سالم افزایش دهد؟